Gwell Iechyd - Gwell CymruGEIRFA A THERMAU TECHNEGOL

 
 
GEIRFA A THERMAU TECHNEGOL
 
Targedau Cynnydd mewn Iechyd
 
Datblygwyd y rhain gan grwp arbenigol a'u cyhoeddi gan Ysgrifennydd Gwladol Cymru ym Mehefin 1997. Gyda'i gilydd, bwriedir iddynt fesur cynnydd tuag at well iechyd yng Nghymru. Disgwylir i'r NHS ddatblygu cynlluniau i fynd i'r afael â'r targedau hyn dros y 5 mlynedd nesaf.
 
Dangosydd
Targed
1.Canser y tracea, broncws, ysgyfaint. ICD 162
  1. Gostwng y gyfradd marwoldeb safonedig Ewropeaidd am ganser yr ysgyfaint mewn dynion o dan 75 oed 54% o leiaf erbyn 2010 (o 49.2 ym mhob 100,000 ym 1995 i ddim mwy na 22.6 yn 2010).
     
  2. Gostwng y gyfradd marwoldeb safonedig Ewropeaidd am ganser yr ysgyfaint mewn menywod o dan 75 oed 21% o leiaf erbyn 2010 (o 23.0 ym mhob 100,000 ym 1995 i ddim mwy na 18.2 yn 2010).
Yn ogystal, mae'r targedau ysmygu 12(a) a 12(b) i'w trin fel mesuriadau dros dro o gynnydd yn 2002.
2.Canser y fron i fenywod. ICD 174 Gostwng y gyfradd marwoldeb safonedig Ewropeaidd am ganser y fron mewn menywod rhwng 50 a 74 oed 30% o leiaf erbyn 2002 (o 83.9 ym mhob 100,000 ym 1995 i ddim mwy na 58.7).
3.Canser ceg y groth. ICD 180 Gostwng y gyfradd cofrestru safonedig Ewropeaidd am ganser ymledol yng ngheg y groth mewn menywod 50% o leiaf erbyn 2002 (o 21.9 ym mhob 100,000 ym 1990 i ddim mwy nag 11.0).
 
Caiff y targed a bennwyd ei adolygu yng ngoleuni data mwy diweddar a ddilyswyd gan Gofrestrfa Canser Cymru, pan fydd ar gael.
4.Clefyd coronaidd y galon (Clefyd isgemig y galon). ICD 410-414
  1. Gostwng y gyfradd marwoldeb safonedig Ewropeaidd am glefyd coronaidd y galon ar gyfer pobl o dan 65 oed 50% o leiaf erbyn 2002 (o 50.3 ym mhob 100,000 ym 1995 i ddim mwy na 25.2).
     
  2. Gostwng y gyfradd marwoldeb safonedig Ewropeaidd am glefyd coronaidd y galon ar gyfer pobl rhwng 65 a 74 oed 25% o leiaf erbyn 2002 (o 820 ym mhob 100,000 ym 1995 i ddim mwy na 615).
5.Clefyd Serebo-fasgwlaidd (strociau). ICD 430-438
  1. Gostwng y gyfradd marwoldeb safonedig Ewropeaidd o strôc mewn pobl o dan 65 oed 20% o leiaf erbyn 2002 (o 11.5 ym mhob 100,000 ym 1995 i ddim mwy na 9.2).
     
  2. Gostwng y gyfradd marwoldeb safonedig Ewropeaidd o strôc mewn pobl rhwng 65 a 74 oed 25% o leiaf erbyn 2002 (o 218.4 ym mhob 100,000 ym 1995 i ddim mwy na 163.8).
6.Damweiniau. ICD E800-949 Gostwng y gyfradd marwoldeb safonedig am ddamweiniau ar gyfer pob oedran, 15% o leiaf erbyn 2002 (o 20.7 ym mhob 100,000 i ddim mwy na 17.6).
 
Caiff y posibilrwydd o ddefnyddio System Arolygu Anafiadau Cymru Gyfan i bennu a monitro'r targed am fynychder anafiadau difrifol o ganlyniad i ddamweiniau ei adolygu'n rheolaidd.
7.Hunanladdiad a marwolaethau lle nad yw'r achos wedi'i bennu. ICD E950-959, E980-989 Gostwng y gyfradd marwoldeb safonedig Ewropeaidd am hunanladdiad (gan gynnwys marwolaethau lle nad yw'r achos wedi'i bennu) 10% o leiaf erbyn 2002 (o 12.3 ym mhob 100,000 ym 1995 i ddim mwy nag 11.1).
8.Pwysau geni isel. Gostwng cyfradd y babanod â phwysau geni isel (yn is na 2,500gram) i lai na 6% erbyn 2002.
 
Caiff y posibilrwydd o wahanu'r babanod â phwysau geni isel iawn (llai na 1,500 gram) o'r gweddill ei adolygu'n rheolaidd.
9.Poen cefn. Erbyn 2002 gostwng 10% o leiaf ar y gyfran o bobl o dan 65 oed sy'n adrodd eu bod yn dioddef poen yn y cefn sydd wedi'i drin gan feddyg, yn ôl yr hyn a fesurwyd gan Arolwg Iechyd Cymru o 27.4% ym 1995 i ddim mwy na 24.7%.
10.Llid y Cymalau. Codi Sgôr Gryno gymedrig y Gydran Gorfforol mewn pobl 65 oed a throsodd sy'n adrodd bod ganddynt lid y cymalau sydd wedi'i drin gan feddyg i 34.9 erbyn 2002 (o 32.4 ym 1995), fel y'i mesurwyd gan Arolwg Iechyd Cymru.
11.Iechyd Meddwl. Codi Sgôr Gryno gymedrig y Gydran Feddyliol yng Nghymru i 50 (yn gyfartal â ffigur UDA) erbyn 2002 (o 49.5 ym 1995), fel y'i mesurwyd gan Arolwg Iechyd Cymru.
12.Ysmygu.
  1. Gostwng y gyfran o oedolion rhwng 18 a 64 oed sy'n ysmygu (pob dydd ac yn achlysurol) i ddim mwy nag 20% ar gyfer dynion a menywod erbyn 2002 (o 31.5% ar gyfer dynion a 28.1% ar gyfer menywod ym 1993).
     
  2. Gostwng y gyfran o blant 15 oed sy'n ysmygu (o leiaf yn wythnosol) i ddim mwy nag 16% ar gyfer bechgyn ac 20% ar gyfer merched (o 23% mewn bechgyn a 29% mewn merched ym 1996).
     
  3. Cynyddu'r gyfran o fenywod sy'n rhoi'r gorau i ysmygu wrth ddisgwyl baban i 33% o leiaf.
Caiff y targed ar gyfer ysmygu yn ystod beichiogrwydd ei ddatblygu fel ymarfer peilot gyda Grwp Cydlynu'r Awdurdodau Iechyd, lle ceisir cytundeb ar ddiffiniad manwl, a ffynonellau data.
13.Bwyta ffrwythau a llysiau.
  1. Cynyddu'r gyfran o oedolion rhwng 18 a 64 oed sy'n bwyta llysiau gwyrdd neu salad bron bob dydd i 40% o leiaf erbyn 2002 (o 32.8% ym 1993).
     
  2. Cynyddu'r gyfran o oedolion rhwng 18 a 64 oed sy'n bwyta ffrwythau ffres bron bob dydd i 55% o leiaf erbyn 2002 (o 44.3% ym 1993).
14.Yfed alcohol. Lleihau'r ganran o ddynion rhwng 18 a 64 oed sy'n yfed mwy nag 21 uned o alcohol yr wythnos i 18% erbyn 2002 (o 26.4% ym 1993), a menywod rhwng 18 a 64 oed sy'n yfed mwy na 14 uned yr wythnos i 7% erbyn 2002 (o 8.5% ym 1993).
15.Pydredd dannedd. Lleihau'r gyfran o blant sy'n dioddef pydredd dannedd (DMFT o 1 neu fwy) o 5 pwynt canrannol fel y'i mesurwyd gan Arolygon Cydgysylltiedig BASCD, o 53% o blant 5 oed ym 1995 i 48% erbyn 2002, ac o 64% o bobl ifanc 14 oed ym 1994 i 59% erbyn 2002.

Agenda Leol 21
 
Yn Sesiwn Arbennig y Cenhedloedd Unedig ym Mehefin 1997, anogodd y Prif Weinidog holl Awdurdodau Lleol y DU i fabwysiadu strategaethau Agenda Leol 21. Mae'r rhain yn cymhwyso egwyddorion datblygu cynaliadwy o fewn eu hardaloedd eu hunain. I helpu yn y broses, cyhoeddodd y Swyddfa Gymreig Cymunedau Cynaliadwy yng Nghymru ar gyfer yr 21ain Ganrif - Pam a Sut i Baratoi Strategaeth Effeithiol Agenda Leol 21 yn Ionawr 1998, sef arweiniad i annog yr Awdurdodau Lleol, gydag ymglymiad pob rhan o'u cymunedau, i fwrw ymlaen â'u strategaethau.
 
Cyfradd farwoldeb
 
Cymhareb cyfanswm y marwolaethau i'r cyfanswm mewn unrhyw boblogaeth benodol.
 
Dosbarthiad Galwedigaethol Safonol
 
DobsbarthGalwedigaethEr enghraifft:
Iproffesiynolffisegydd, ficer, deintydd
IIrheoli a thechnegolllyfrgellydd, nyrs, newyddiadurydd
III(N)medrus, heb fod â llawffotograffydd, clerc, swyddog gwerthu
III(M)medrus, â llawbriciwr, oriadurwr, trydanydd
IVlled-fedrusgofalydd, gweinydd garddwr
Vdifedrglanhawr, llafurwr, negesydd
 

Yn &ocircl Cynnwys Ymlaen
Yr ydym yn croesawu sylwadau ar y safle hwn.
Paratowyd 14 Mai 1998